मुफ्त इंजीनियरिंग टूल #019
वाइब्रेशन इवैल्युएशन जोन A/B/C/D
ISO 20816-1 के अनुसार मशीन वाइब्रेशन सेवेरिटी के इवैल्युएट करीं। मशीन ग्रुप चुनीं, मापल गइल वाइब्रेशन डालीं, आ सिफारिश कइल गइल कार्रवाई के साथे जोन क्लासिफिकेशन पाईं।
परिणाम
| ज़ोन | सीमा | विवरण |
|---|
जोन इवैल्युएशन कॉन्सेप्ट
ISO 20816-1 मशीन वाइब्रेशन के मापल गइल मान के जोन बाउंड्री से तुलना क के इवैल्युएट करे खातिर सामान्य दिशानिर्देश देला। स्टैंडर्ड चार जोन परिभाषित करेला:
- जोन A — नया कमीशन कइल गइल मशीन के वाइब्रेशन आमतौर पर एह जोन के भीतर आवेला
- जोन B — एह जोन में वाइब्रेशन वाला मशीन के आमतौर पर अनिश्चितकालीन दीर्घकालिक संचालन खातिर स्वीकार्य मानल जाला
- जोन C — एह जोन में वाइब्रेशन वाला मशीन के आमतौर पर दीर्घकालिक निरंतर संचालन खातिर असंतोषजनक मानल जाला; अगिला सुविधाजनक अवसर पर सुधारात्मक कार्रवाई कइल जाए के चाहीं
- जोन D — एह जोन के भीतर वाइब्रेशन मान के आमतौर पर एतना गंभीर मानल जाला कि ओकरा से मशीन के नुकसान हो सके ला
वाइब्रेशन मापन
प्राथमिक मापन पैरामीटर मिमी/से RMS (रूट मीन स्क्वायर) में वाइब्रेशन वेलोसिटी बाटे, जे बेयरिंग हाउसिंग पर 10–1000 Hz के फ्रीक्वेंसी रेंज में मापल जाला। एह पैरामीटर के अधिकतर घूमे वाला मशीनरी खातिर मशीन के हालत से बढ़िया सहसंबंध देखावल गइल बा।
मशीन समूह के अनुसार जोन सीमा
| जोन सीमा | ग्रुप 1 बड़ कठोर | ग्रुप 2 मध्यम कठोर | ग्रुप 3 पंप | ग्रुप 4 बड़ लचीला |
|---|---|---|---|---|
| A/B | 2.3 mm/s | 1.4 mm/s | 2.3 mm/s | 3.5 mm/s |
| B/C | 4.5 mm/s | 2.8 mm/s | 4.5 mm/s | 7.1 mm/s |
| C/D | 7.1 mm/s | 4.5 mm/s | 7.1 mm/s | 11.0 mm/s |
ℹ️ नोट: ISO 20816-1 सामान्य दिशानिर्देश देला। विशिष्ट मशीन प्रकार खातिर, समर्पित भाग देखीं: ISO 20816-2 (स्टीम टर्बाइन >40 MW), ISO 20816-3 (औद्योगिक मशीन 15 kW–50 MW), ISO 20816-4 (गैस टर्बाइन)।
⚠️ जरूरी: जोन बाउंड्री दिशानिर्देश मान बाड़ें। मशीन-विशिष्ट स्वीकृति मानदंड निर्माता द्वारा परिभाषित हो सके ला। हमेशा ट्रेंडिंग पर विचार करीं — वाइब्रेशन में महत्वपूर्ण बढ़ोतरी जांच के जरूरत पैदा कर सके ला, भले ही एब्सोल्यूट स्तर जोन B के भीतर होखे।
ISO 20816-1 defines four evaluation zones for assessing machine vibration:
- Zone A — Vibration of newly commissioned machines. Excellent condition.
- Zone B — Acceptable for unrestricted long-term operation.
- Zone C — Not suitable for long-term operation. Plan remedial action at the next convenient opportunity.
- Zone D — Dangerous vibration levels that may cause damage. Immediate shutdown or corrective action required.
Machine groups are defined by power rating and foundation type:
- Group 1 — Large machines over 300 kW on rigid foundations (e.g., large motors, generators)
- Group 2 — Medium machines 15–300 kW on rigid foundations (most common industrial motors and pumps)
- Group 3 — Pumps including multistage, vertical, and special-purpose pumps
- Group 4 — Large machines over 300 kW on flexible (soft) foundations
If unsure, Group 2 is a conservative default for most medium-sized industrial machinery.
Velocity (mm/s RMS) is the standard and preferred parameter for vibration evaluation per ISO 20816-1. It correlates well with vibration severity across the typical frequency range of 10–1000 Hz.
Displacement (μm peak-to-peak) is more useful for low-speed machines (<600 RPM) where velocity values may be very small but displacement is significant. It is also used for shaft relative measurements on machines with fluid-film bearings.
Zone C means the machine is not suitable for long-term continuous operation. Recommended actions:
- Investigate root cause — check for unbalance, misalignment, bearing wear, looseness, resonance
- Increase monitoring frequency (daily or continuous)
- Schedule corrective maintenance at the next planned opportunity
- The machine may continue operating for a limited period while preparing for repair
- If vibration is trending upward toward Zone D, consider immediate action
ISO 20816 is the modern replacement for ISO 10816. Key differences:
- ISO 20816-1 replaces ISO 10816-1 with the same zone boundaries and methodology
- The new numbering reflects consolidation of the ISO 20816 series
- ISO 20816 includes updated guidance on shaft vibration measurement alongside bearing housing vibration
- The evaluation zone concept (A/B/C/D) remains identical
For practical purposes, the zone limits are the same and both standards can be used interchangeably.
एह पन्ना पर बताइल गइल प्रक्रिया सभ के Vibromera टीम द्वारा Balanset-1A—एगो पोर्टेबल ड्युअल-चैनल बैलेंसर आ वाइब्रेशन एनालाइजर—के इस्तेमाल से, साइट पर रोटर बैलेंसिंग खातिर विकसित कइल गइल आ फील्ड में टेस्ट कइल गइल।
पेशेवर फील्ड बैलेंसिंग इंस्ट्रूमेंट आ वाइब्रेशन एनालाइजर। ISO 20816 के अनुसार साइट पर मशीन के हालत के इवैल्युएट करहीं। 50+ देशन में इस्तेमाल कइल जाला।
Nikolai Shelkovenko
Nikolai Shelkovenko कंपन विश्लेषण के इंजीनियर हईं आ Vibromera के संस्थापक आ मुख्य कार्यकारी अधिकारी हईं। 15 साल से भी ढेर समय से ऊ घूमे वाला उपकरण के टेस्ट बेंच पर ना, बलुक मौका पर ही संतुलित करत आ रहल बानी: मल्चर, औद्योगिक पंखा, क्रशर, सेंट्रीफ्यूज, शाफ्ट आ स्पिंडल। एही काम से Balanset उपकरण निकलल — इनका के अइसन औजार के रूप में बनावल गइल जेके विशेषज्ञ मशीन तक ले जाके मौका पर अकेले इस्तेमाल कर सके, ना कि प्रयोगशाला के उपकरण के रूप में। Vibromera के स्थापना 2017 में भइल आ 2023 से ई पुर्तगाल के पोर्तो शहर में बा। Balanset श्रृंखला के विकास, असेंबली आ सहायता सब इहँवें होला। प्रमुख उपकरण Balanset-1A ह — एक आ दू तल में संतुलन आ कंपन डायग्नोस्टिक्स खातिर एगो पोर्टेबल एनालाइज़र। Nikolai खुद ग्राहक सहायता में, कठिन संतुलन के मामिला सुलझावे में आ सॉफ्टवेयर के विकास में शामिल रहेलन। ऊ दुनिया भर के ग्राहकन के साथ, कवनो भाषा में काम करेलन।