मुफ्त इंजीनियरिंग टूल #033
वाइब्रेशन सोर्स आइडेंटिफायर
इंटरएक्टिव डायग्नोस्टिक टूल — घूर्णन मशीनरी खातिर संभावित दोष स्रोत के पहचान करे खातिर रनिंग स्पीड के ऑर्डर के रूप में कंपन आवृत्ति दर्ज करीं।
डायग्नोस्टिक परिणाम
पूर्ण आवृत्ति–दोष संदर्भ
कंपन आवृत्ति विश्लेषण
हर मैकेनिकल दोष शाफ्ट के घूर्णन गति से संबंधित विशिष्ट आवृत्तियन पर कंपन पैदा करेला। कंपन स्पेक्ट्रम में प्रमुख आवृत्ति के पहचान क के आ ओकरा शाफ्ट स्पीड के ऑर्डर (गुणज) के रूप में व्यक्त क के, सबसे संभावित दोष स्रोत के निर्धारण कईल जा सकेला।
ऑर्डर गणना
जहाँ f_vibration Hz में मापल गइल प्रमुख आवृत्ति ह आ RPM शाफ्ट के घूर्णन गति ह।
सामान्य दोष आवृत्तियां
| ऑर्डर करीं | आवृत्ति | प्राथमिक स्रोत | अतिरिक्त संकेतक |
|---|---|---|---|
| 1x | शाफ्ट गति | अनबैलेंस | स्थिर फेज, गति के वर्ग के समानुपाती |
| 1x | शाफ्ट गति | मुड़ल शाफ्ट | उच्च अक्षीय कंपन, फेज स्थिर |
| 2x | 2 x शाफ्ट गति | मिसअलाइनमेंट | उच्च अक्षीय, कपलिंग के आर-पार 180° फेज |
| 3x | 3 x शाफ्ट गति | गंभीर मिसअलाइनमेंट | कई हार्मोनिक्स मौजूद |
| 0.42–0.48x | सब-सिंक्रोनस | ऑयल व्हर्ल | जर्नल बेयरिंग, गति-निर्भर |
| 0.5x | आधा शाफ्ट गति | ढीलापन / रगड़ | आंशिक उप-हार्मोनिक |
| कई हार्मोनिक | 1x, 2x, 3x… | यांत्रिक ढीलापन | चालू गति के कई हार्मोनिक |
| गैर-समकालिक | BPFO, BPFI, BSF | बेयरिंग दोष | चालू गति से मॉड्यूलेट कईल |
| Z x RPM | ब्लेड पास | प्रवाह संबंधी समस्या | स्पंदन, कैविटेशन |
| Z x RPM | गियर मेश | गियर के समस्या | साइडबैंड से पता चलेला कि कवन गियर |
| 2x लाइन (100/120 Hz) | स्थिर आवृत्ति | इलेक्ट्रिकल | बिजली हटावे पर गायब हो जाला |
फेज एंगल गाइड
फेज विश्लेषण बहुत महत्वपूर्ण बा एके आवृत्ति पर गड़बड़ी में भेद करे खातिर। 1x पर: स्थिर फेज = अनबैलेंस, कपलिंग के आर-पार 180° = मिसअलाइनमेंट, अस्थिर फेज = ढीलापन। हमेशा टैकोमीटर संदर्भ के इस्तेमाल करीं।
व्यावहारिक उदाहरण
दिहल बा: चालू गति = 1500 RPM, प्रमुख आवृत्ति = 75 Hz
चालू गति आवृत्ति = 1500 / 60 = 25 Hz
ऑर्डर = 75 / 25 = 3.0x
मुख्य संदिग्ध: गंभीर मिसअलाइनमेंट भा मैकेनिकल ढीलापन
सिफारिश: कपलिंग एलाइनमेंट के जांच करीं, माउंटिंग बोल्ट के निरीक्षण करीं, फाउंडेशन के सत्यापन करीं
⚠️ नोट: ई टूल आम फॉल्ट-फ्रीक्वेंसी संबंध के आधार पर मार्गदर्शन देला। सटीक निदान खातिर फेज डेटा, टाइम वेवफॉर्म, ऑर्बिट प्लॉट, ऑपरेटिंग कंडीशन, आ मशीन के इतिहास से संबंध जोड़ल जरूरी बा। हमेशा अतिरिक्त मापन से सत्यापन करीं।
Most mechanical faults produce vibration at characteristic frequencies related to shaft speed:
- 1× RPM: Unbalance (most common), bent shaft, looseness
- 2× RPM: Misalignment (primary indicator)
- 0.42–0.48×: Oil whirl in journal bearings
- Non-synchronous: Bearing defects
Express the vibration frequency as a multiple (order) of the shaft speed, then match to known fault patterns. Always correlate with phase, amplitude trend, and operating conditions.
1× (or synchronous) vibration occurs at exactly the shaft rotational frequency. For a 3000 RPM machine, 1× = 50 Hz.
1× vibration is always present to some degree due to residual unbalance. It becomes concerning when amplitude exceeds acceptable limits per ISO 10816/20816.
Primary causes: mass unbalance, bent shaft, eccentricity, resonance. Phase angle analysis helps distinguish between these causes.
Sub-synchronous vibration (below 1× RPM) causes include:
- Oil whirl (0.42–0.48×): Journal bearing instability, frequency tracks with speed
- Oil whip: More severe — frequency locks at rotor natural frequency, does not track speed
- Rub (0.5×, fractional): Rotor-stator contact creates sub-harmonics
- Looseness (0.5×): Mechanical looseness at mounting points
- Belt resonance: Belt natural frequency in belt-driven systems
Sub-synchronous vibration is often more dangerous than synchronous because it can lead to catastrophic instability.
High-frequency vibration (above 10× RPM) sources:
- Rolling element bearing defects: BPFO (outer race), BPFI (inner race), BSF (ball spin), FTF (cage)
- Gear mesh: Number of teeth × RPM, with sidebands
- Blade/vane pass: Number of blades × RPM
- Electrical noise: Slot pass frequency, commutation
- Cavitation: Random high-frequency broadband
- Structural resonance: Natural frequencies of components
Phase angle is the angular relationship between the vibration peak and a shaft reference mark (measured with a tachometer).
Key diagnostic uses:
- Unbalance: Stable, repeatable phase at 1×
- Misalignment: ~180° phase difference across coupling at 1× and/or 2×
- Looseness: Unstable, drifting phase
- Resonance: ~90° phase shift at natural frequency, high amplification
- Bent shaft: 1× phase shift of ~180° from inboard to outboard bearing
Without phase data, it is often impossible to distinguish between faults that produce the same frequency (e.g., unbalance vs. misalignment at 1×).
एह पन्ना पर बताइल गइल प्रक्रिया सभ के Vibromera टीम द्वारा Balanset-1A—एगो पोर्टेबल ड्युअल-चैनल बैलेंसर आ वाइब्रेशन एनालाइजर—के इस्तेमाल से, साइट पर रोटर बैलेंसिंग खातिर विकसित कइल गइल आ फील्ड में टेस्ट कइल गइल।
स्पेक्ट्रम विश्लेषण, ऑर्डर ट्रैकिंग, आ फॉल्ट डायग्नोसिस वाला पेशेवर कंपन विश्लेषक। 50+ देशन में इस्तेमाल होला।
Nikolai Shelkovenko
Nikolai Shelkovenko कंपन विश्लेषण के इंजीनियर हईं आ Vibromera के संस्थापक आ मुख्य कार्यकारी अधिकारी हईं। 15 साल से भी ढेर समय से ऊ घूमे वाला उपकरण के टेस्ट बेंच पर ना, बलुक मौका पर ही संतुलित करत आ रहल बानी: मल्चर, औद्योगिक पंखा, क्रशर, सेंट्रीफ्यूज, शाफ्ट आ स्पिंडल। एही काम से Balanset उपकरण निकलल — इनका के अइसन औजार के रूप में बनावल गइल जेके विशेषज्ञ मशीन तक ले जाके मौका पर अकेले इस्तेमाल कर सके, ना कि प्रयोगशाला के उपकरण के रूप में। Vibromera के स्थापना 2017 में भइल आ 2023 से ई पुर्तगाल के पोर्तो शहर में बा। Balanset श्रृंखला के विकास, असेंबली आ सहायता सब इहँवें होला। प्रमुख उपकरण Balanset-1A ह — एक आ दू तल में संतुलन आ कंपन डायग्नोस्टिक्स खातिर एगो पोर्टेबल एनालाइज़र। Nikolai खुद ग्राहक सहायता में, कठिन संतुलन के मामिला सुलझावे में आ सॉफ्टवेयर के विकास में शामिल रहेलन। ऊ दुनिया भर के ग्राहकन के साथ, कवनो भाषा में काम करेलन।