मुफ्त इंजीनियरिंग टूल
शाफ्ट-होल फिट कैलकुलेटर
ISO 286 के अनुसार शाफ्ट-होल संयोजन खातिर सहनशीलता सीमा आ फिट के प्रकार के गणना करीं। क्लियरेंस भा इंटरफेरेंस मान पावे खातिर नाममात्र आयाम, होल सहनशीलता, आ शाफ्ट सहनशीलता चुनीं।
ई कैलकुलेटर Vibromera इंजीनियरिंग टीम द्वारा बनावल आ सत्यापित कइल गइल बा, जे Balanset पोर्टेबल बैलेंसिंग इंस्ट्रूमेंट के निर्माता हवें।
परिणाम
ISO 286 टॉलरेंस सिस्टम
ISO 286 जुड़ेवाला पुर्जन खातिर लिमिट अउर फिट के एगो सिस्टम परिभाषित करेला। हर टॉलरेंस स्पेसिफिकेशन में ई शामिल बा:
- फंडामेंटल डिविएशन — एगो अक्षर (H, h, g, k, p, आदि) जे नॉमिनल डाइमेंशन के सापेक्ष टॉलरेंस ज़ोन के पोजीशन तय करेला
- IT ग्रेड — एगो नंबर (5, 6, 7, आदि) जे टॉलरेंस ज़ोन के चौड़ाई तय करेला
होल-बेसिस सिस्टम
होल-बेसिस सिस्टम में (सभसे आम), होल के फंडामेंटल डिविएशन होला H (EI = 0), अउर मनचाहा फिट पावे खातिर शाफ्ट के अक्षर बदलल जाला। एहसे मैन्युफैक्चरिंग आसान हो जाला काहे कि होल के एडजस्ट करल कठिन होला।
H होल: सभ H होल खातिर निचला डिविएशन EI = 0 होला। ऊपरी डिविएशन ES = EI + IT = IT (टॉलरेंस ग्रेड के चौड़ाई) होला। एहसे नॉमिनल Ø50 वाला H7 होल के लिमिट 50.000 से 50.025 mm ले होला।
फिट क्लासिफिकेशन
| फिट प्रकार | स्थिति | आम कॉम्बिनेशन |
|---|---|---|
| क्लियरेंस | शाफ्ट हमेशा होल से छोट होला | H7/f6, H7/g6, H7/h6 |
| ट्रांजिशन | क्लियरेंस भा इंटरफेरेंस दुनो हो सकेला | H7/js6, H7/k6, H7/m6, H7/n6 |
| इंटरफेरेंस | शाफ्ट हमेशा होल से बड़ होला | H7/p6, H7/r6, H7/s6 |
आम एप्लीकेशन
| फिट | विवरण | अनुप्रयोग |
|---|---|---|
| H7/f7 | फ्री रनिंग | बेयरिंग, लमहर शाफ्ट, हाई-स्पीड रोटेशन |
| H7/g6 | क्लोज रनिंग | प्रिसिजन बेयरिंग, स्लाइडवे |
| H7/h6 | स्लाइडिंग | पिस्टन, स्पिगॉट, लोकेटिंग फिट |
| H7/k6 | ट्रांजिशन | की-वाला शाफ्ट, बेयरिंग के भीतरी रिंग |
| H7/n6 | हल्का इंटरफेरेंस | हल्का लोड खातिर प्रेस फिट |
| H7/p6 | प्रेस फिट | बेयरिंग बुशिंग, स्थायी असेंबली |
| H7/s6 | भारी प्रेस | स्थायी कपलिंग, श्रिंक फिट |
व्यावहारिक उदाहरण
नॉमिनल: 50 mm (रेंज 30–50)
होल H7: EI = 0 μm, ES = +25 μm → 50.000 से 50.025 mm
शाफ्ट h6: es = 0 μm, ei = −16 μm → 49.984 से 50.000 mm
अधिकतम क्लियरेंस: 50.025 − 49.984 = 0.041 mm
न्यूनतम क्लियरेंस: 50.000 − 50.000 = 0.000 mm
फिट प्रकार: क्लियरेंस (स्लाइडिंग फिट)
⚠️ नोट: ई कैलकुलेटर होल-बेसिस सिस्टम खातिर आम टॉलरेंस कॉम्बिनेशन के कवर करेला। शाफ्ट-बेसिस सिस्टम भा कम आम टॉलरेंस डेजिग्नेशन खातिर, पूरा ISO 286 स्टैंडर्ड देखीं। मान ISO 286-1:2010 टेबल पर आधारित बा।
H7/h6 is one of the most common fit combinations in mechanical engineering. It describes a sliding fit (clearance fit) in the hole-basis system:
- H7 — hole with fundamental deviation H (lower limit = nominal, EI = 0) and IT grade 7
- h6 — shaft with fundamental deviation h (upper limit = nominal, es = 0) and IT grade 6
This combination always produces zero to positive clearance, making it ideal for locating fits, pistons, and spigots.
The three fit types are:
- Clearance fit — the shaft is always smaller than the hole, leaving a gap. Assembly and disassembly are easy. Used for running and sliding fits.
- Interference fit — the shaft is always larger than the hole. Assembly requires pressing or heating. Creates a permanent joint relying on friction.
- Transition fit — may result in either slight clearance or slight interference, depending on actual manufactured dimensions within tolerance. Used for accurate location.
ISO 286 notation uses letter + number format:
- Uppercase letters (H, G, F...) = holes
- Lowercase letters (h, g, f...) = shafts
- The letter defines the fundamental deviation (position of tolerance zone)
- The number is the IT grade (tolerance zone width)
Example: H7/g6 = hole with H deviation and IT7 tolerance, mated with shaft with g deviation and IT6 tolerance.
A fit is written as Hole/Shaft, e.g. H7/h6, H7/p6.
Most common combinations in the hole-basis system (H hole):
- H7/f7 — free running fit (bearings, long shafts)
- H7/g6 — close running fit (precision slideways)
- H7/h6 — sliding fit (pistons, spigots)
- H7/k6 — transition fit (keyed shafts)
- H7/n6 — tight transition (light press for location)
- H7/p6 — press fit (bearing bushings)
- H7/s6 — heavy press fit (permanent coupling)
IT (International Tolerance) grade defines the width of the tolerance zone. The standard grades are IT01 through IT18:
- IT5 — precision (gauges, fine instruments)
- IT6 — high precision (precision fits)
- IT7 — general engineering (most common for fits)
- IT8–IT9 — semi-precision (free-running fits)
- IT11 — rough work (clearance fits, non-critical)
Each step roughly multiplies the tolerance by 1.6×. The actual width depends on the nominal dimension: larger parts have wider tolerances for the same IT grade.
एह पन्ना पर बताइल गइल प्रक्रिया सभ के Vibromera टीम द्वारा Balanset-1A—एगो पोर्टेबल ड्युअल-चैनल बैलेंसर आ वाइब्रेशन एनालाइजर—के इस्तेमाल से, साइट पर रोटर बैलेंसिंग खातिर विकसित कइल गइल आ फील्ड में टेस्ट कइल गइल।
पेशेवर फील्ड बैलेंसिंग इंस्ट्रूमेंट आ सॉफ्टवेयर। शाफ्ट आ रोटर असेंबली खातिर सटीक मापन। 50+ देश में इस्तेमाल होला।
Nikolai Shelkovenko
Nikolai Shelkovenko कंपन विश्लेषण के इंजीनियर हईं आ Vibromera के संस्थापक आ मुख्य कार्यकारी अधिकारी हईं। 15 साल से भी ढेर समय से ऊ घूमे वाला उपकरण के टेस्ट बेंच पर ना, बलुक मौका पर ही संतुलित करत आ रहल बानी: मल्चर, औद्योगिक पंखा, क्रशर, सेंट्रीफ्यूज, शाफ्ट आ स्पिंडल। एही काम से Balanset उपकरण निकलल — इनका के अइसन औजार के रूप में बनावल गइल जेके विशेषज्ञ मशीन तक ले जाके मौका पर अकेले इस्तेमाल कर सके, ना कि प्रयोगशाला के उपकरण के रूप में। Vibromera के स्थापना 2017 में भइल आ 2023 से ई पुर्तगाल के पोर्तो शहर में बा। Balanset श्रृंखला के विकास, असेंबली आ सहायता सब इहँवें होला। प्रमुख उपकरण Balanset-1A ह — एक आ दू तल में संतुलन आ कंपन डायग्नोस्टिक्स खातिर एगो पोर्टेबल एनालाइज़र। Nikolai खुद ग्राहक सहायता में, कठिन संतुलन के मामिला सुलझावे में आ सॉफ्टवेयर के विकास में शामिल रहेलन। ऊ दुनिया भर के ग्राहकन के साथ, कवनो भाषा में काम करेलन।