Balanset-1A ile Sahada Dengeleme, Adım Adım: Eksiksiz Kılavuz

0 Temel Bilgiler — Her Şeyi Belirleyen Sekiz Kural

Yalnızca bunları hatırlarsanız, çoğu dengeleme işi başarılı olur

1 Nasıl Çalışır — Sade Dille Teori

Prosedürün her "tuhaflığını" açıklayan beş dakikalık teori

Dengesizlik nedir

İdeal bir rotorun kütlesi eşit dağılmıştır ve ağırlık merkezi tam olarak dönüş ekseni üzerinde yer alır. Gerçek bir rotorda her zaman bir "ağır nokta" bulunur: kaynak yığılması, aşınma, yapışmış kir, üretim hassasiyetsizliği. Rotor dönerken bu fazladan kütle onu kendi tarafına doğru çeker — devirde bir kez. Sonuç, tam olarak dönüş frekansında ortaya çıkan titreşimdir: buna 1× bileşeni ("bir-x") veya devir başına bir kez titreşimdenir. Dengelemenin görevi, ağır noktayı telafi edecek şekilde bir ağırlık eklemek (veya çıkarmak)tır.

Ekrandaki üç sayı: V1s, V1o ve F1

Etki katsayısı yöntemi — neden bir deneme ağırlığına ihtiyaç var

Cihaz makineniz hakkında hiçbir şey bilmez: ne rotor kütlesini, ne yatak desteklerinin sertliğini, ne de kayışların ve gövdenin etkisini. Bu yüzden yalnızca başlangıç titreşiminden bir ağırlık hesaplamak imkansızdır. Prosedür bir "makineye soru" olarak kurulur:

1. Run 0 — hiçbir ağırlık olmadan başlangıç titreşim vektörünü (genlik ve faz) ölçün.
2. Run 1 — bilinen deneme ağırlığı kütlede, bilinen bir konuma bir ağırlık takın ve vektörün nasıl değiştiğini ölçün. Bu "sorudur": sistem, ağırlığa ne kadar duyarlı olduğunu ve fazın hangi yöne kaydığını yanıtlar. Bu yanıta etki katsayısı.
3. Gerisi aritmetiktir: bilinen bir ağırlığa verilen tepkiyi bilerek, cihaz başlangıç vektörünü tamamen dengeleyecek ağırlığı ve açıyı hesaplar.

Neden "tek seferde" çalışmıyor — doğrusal olmama

Cihazın hesaplaması sistemin doğrusal olduğunu varsayar: kütleyi iki katına çıkarın, titreşim de iki katına çıksın. Gerçek bir makine doğrusal değildir: boşluk, destek esnekliği, sürtünme, aerodinamik. Nikolai'nin sözleriyle sade bir dille: 100 g eklersiniz ve titreşim 10 mm/s artar; bir 100 g daha eklersiniz ve hesaba göre +20 olması gerekir, ama +34 veya +14 çıkar. Cihaz düz bir çizgi çizer, ama gerçeklik bir eğridir.

Buradan iki pratik sonuç çıkar:

• "Yarım kural": hesaplanan kütlenin 1/2'sini takın ve bir trim koşusuyla kontrol edin. Tam yarı yarıya düştüyse sistem doğrusaldır — kalanını eklemeye devam edin. "Kaydıysa", kesirli adımlarla ilerleyin (ayrıntılar "Dengeleme" bölümünde).
• Dengeleme yinelemeli bir süreçtir, tek bir kusursuz atış değil. İki veya üç trim koşusu normaldir, bir şeylerin ters gittiğinin işareti değildir.

İki standart — neden ve sonuç

Dengeleme iki farklı büyüklük kümesini içerir ve bunlar sürekli karıştırılır:

• g·mm and G grades (ISO 1940 / ISO 21940-11) — the neden: rotorun kendisinde ne kadar fazla kütle bulunduğu ve hangi yarıçapta. Bu, rotorun nereye monte edildiğinden bağımsız bir özelliğidir.
• mm/s (ISO 10816 / ISO 20816) — the etki: makinenin ne kadar şiddetle sarsıldığı. Bu, destekler, temel ve rezonanslara bağlıdır.

Sahada mm/s ile çalışırsınız; g·mm, dengeleme makinelerinde ve bir standart G sınıflı rapor gerektirdiğinde gereklidir. Yazılımda bir ISO 1940 tolerans hesaplayıcısı — bkz. "Trim Koşuları ve Sonucun Değerlendirilmesi" Bölüm.

2 Hazırlık: Güvenlik ve Mekanik

Yarım saatlik bir inceleme, bir günlük dengelemeyi kurtarır

Emniyet

• Rotorun dönüş düzleminde durmayın koşular sırasında — gevşeyen bir ağırlık tam oraya fırlar. 2.000 rpm üzerinde, dizüstü bilgisayarın bulunduğu masayı da yoldan çekin.
• Ağırlıkları, çalışma hızında kesinlikle çıkmayacak şekilde takın: "fırlayan bir ağırlık gerçek bir mermidir." Ağırlık olarak kullanılan mıknatıslar çalışma hızında her zaman fırlar.
• Rotor ve kayış tahriklerindeki standart koruyucular yerinde kalmalıdır; aletleri dönen parçalardan uzak tutun.
• Çatlaklı, hasarlı kanatlı veya görünür salgılı bir rotoru dengelemeyin — önce onarın.
• Makinenin kararsız davrandığı veya rezonansa girdiği bir hızda çalıştırmayın.
• Takometreyi bir fanın emiş hava akımının yakınına yerleştirmeyin — pervaneye çekildiği vakalar olmuştur.

Makine incelemesi: tanı sırası

Dengeleme yalnızca dengesizliği giderir. Geri kalan her şeyi — çatlaklar, yatak boşluğu, gevşek bağlantı elemanları, hizalama bozukluğu, rezonans — düzeltmez ve genellikle maskeler. Kanıtlanmış bir arama sırası: 1) yataklar → 2) çatlaklar → 3) cıvatalar → 4) rezonans.

• Rulmanlar: kayışları çıkarın ve mili bir manivela veya levye ile 90° arayla iki yönde sallayın. En ufak bir boşluk önce değiştirme anlamına gelir (her iki yatağı birden), dengeleme daha sonra. "Yataklar yeni" sözüne körü körüne güvenmeyin — kendiniz kontrol edin.
• "Yumurta şeklinde" yatak yuvası: mil bir yönde sıkı oturur, diğer yönde boşluk vardır — yuva yuvarlaklığını yitirmiş şekilde aşınmıştır. Uygulamadan bir örnek: yatak yuvalarının onarılması, herhangi bir dengeleme yapılmadan önce titreşimi 120'den 2 mm/s'ye düşürdü.
• Çatlaklar gövdede, kaynaklarda, braketlerde, disklerde ve kanatlarda — dengelemeden önce inceleyin ve kaynaklayarak kapatın: tutarsız sertlik = okumalarda tekrarlanabilirlik yoktur.
• Cıvatalar ve bağlantı elemanları gövdede, yatak desteklerinde, motorda, kaplinde ve temelde — her şeyi sıkın. Spektrumdaki bir harmonik "ormanı", gevşek bağlantı elemanlarının tipik işaretidir.
• "Yumuşak ayak" ve tabana oturma: gelişigüzel şimler yok, gövdenin sallanması yok ve makine "sadece zeminde duruyor" değil (ya betona sabitlenmiş ya da titreşim izolatörleri/lastik/palet üzerinde).
• Yığılmış malzeme rotor üzerinde, bükülmüş veya eksik kanatlar/bıçaklar/çekiçler. Bıçaklar ve çekiçler tam bir set olmalıdır; aşınmış olanları birbirinin karşısına gelecek şekilde çift olarak değiştirin.
• Eğik şaft: şüpheleniliyorsa, mil boyunlarını merkezler arasında bir komparatörle kontrol edin. Uygulamadaki belirgin işaret: bir düzlemdeki ağırlıklar hiçbir tarafta yardımcı olmaz.
• Sürtünme izleri rotorun sabit parçalara temas ettiği yerler; kayışların ve kasnakların durumu (çatlak bir kasnak dengelemeyi bozar).
• "Durdur/başlat" testi: art arda yapılan ölçümler kararlıysa ama durdurup yeniden başlattıktan sonra değişiyorsa, rotorun içinde döküntü (kum, su) kayıyor veya serbest sallanan çekiçler konum değiştiriyor demektir. Temizleyin / bunu hesaba katın.
• Ağırlıklar için yer: her düzeltme düzleminde sağlam, erişilebilir ve işaretlenmiş bir yüzey bulunur (iki düzlem varsa karşı tarafa da erişim).

3 Cihaz, Bağlantı ve Yazılım

Kanallar, takometre, ürün yazılımı, ayarlar — ilk ölçümden önce ihtiyacınız olan her şey

Kit içeriği ve kanallar

• Balanset-1A: USB birimi, iki titreşim sensörleri (ivmeölçerler), lazer takometre, yansıtıcı bant, manyetik stand, terazi, taşıma çantası. Tüm kit, dizüstü bilgisayarın USB portundan beslenir — hiç pil yoktur.
• Sensör 1 → Ch-1 konektörü (eski gövdelerde X1) → düzlem 1; sensör 2 → Ch-2 (X2) → düzlem 2. Tek düzlemli dengeleme 1. kanalı kullanır. Takometre, Tacho konektörüne (X3) bağlanır. Her kanal ayrı ayrı kalibre edilir — birbirine karıştırmayın.
• Kanal renkleri yazılım boyunca aynıdır: Ch-1 — koyu kırmızı, Ch-2 — mavi, takometre — mor.

Takometrenin açılması üç basışla olur

Bilgisayara bağlama

1. Sensörleri ve takometreyi birime, birimi de bilgisayarın USB portuna bağlayın. Sıra önemli değildir: yazılım cihazı her zaman kendiliğinden bulur.
2. Yazılımı başlatın ve ana pencerenin altındaki yeşil durum satırını ana pencerenin alt kısmında: USB module found on COMx. Cihaz sistemde bir "Arduino Due" COM portu olarak görünür.
3. Yanıp sönen sarı bir satır, cihazın henüz bulunamadığı anlamına gelir (hâlâ aranıyor); turuncu, kablonun çekilmiş veya portun başka bir program tarafından kullanılıyor olduğu anlamına gelir. Durum satırının kendisine tıklamak anında bir yeniden bağlanma denemesi başlatır.
4. Oturum sırasında kablo çekilirse, yalnızca yeniden takın: bağlantı ve canlı veri akışı kendiliğinden düzelir, ancak yarıda kalan bir ölçüm tekrarlanmalıdır.

Yazılım: sürümler ve arayüzün iki "çağı"

• 1.71/1.72 serisi — eski klasik. Bugün itibarıyla 2.x sürümüne güncellemenizi öneririz: kararlı bir sürüm zaten yayınlandı ve yavaşlama grafikleri içeriyor.
• 2.x serisi — yeniden yazılmış bir çekirdek: sürekli veri akışı, yavaşlama (coastdown) grafiği, bump test, yörüngeler, uyarlanabilir ölçüm, otomatik güncellemeler, oturum kurtarma. Güncel 2.3.x sürümleri cihaz ürün yazılımını gerektirir 5.5.0+ — eski ürün yazılımıyla ölçümler engellenir ve yazılımın kendisi güncellemeyi önerir (15–30 saniye, kabloyu çıkarmayın).
• Dikkat: kısayol tuşları nesiller arasında farklıdır! Yeni sürümde: F6 — Balancing, F7 — Charts, F8 — Reports. Eskisinde: F6 — Reports, F7 — Balancing, F8 — Charts. Düğme etiketlerine göre gidin — tuş her zaman doğrudan düğmenin üzerinde yazılıdır.
• İki dengeleme formu vardır — Classic (1 ve 2 düzlem için ayrı pencereler) ve Modern (koşu kartları ve canlı sinyalli tek bir pencere). Şuradan seçin: F4 – Settings → Balancing form. Matematik aynıdır — hangisi daha uygunsa onu kullanın.

Kalibrasyon katsayıları — onları kaybetmeyin!

Sahada günü kurtaran küçük şeyler

• Oturum kurtarma. Yazılım her dengeleme adımını otomatik kaydeder. Bir çökme veya kazara kapanmadan sonra kurtarma isteminde "Yes" yanıtını verin ve tüm koşular geri gelir. Menu → Restore Session düğmesi de elle çalışır. Dikkat: Yeni Rotor kaydedilmiş oturumu kalıcı olarak siler.
• COM port hatası / PurgeComm Error 22 Windows 11 güncellemelerinden sonra bilinen, yaygın bir sorundur: yazılımı 2.x sürümüne güncelleyin (hata yalnızca orada düzeltilmiştir), kabloyu çıkarıp yeniden takın ve gerekirse oturumu kurtarın.
• Kurulum: kurulum sihirbazını veritabanı bileşenlerinin ve sürücülerin seçimini kaldırmadan kullanın; Windows yeniden başlatma isteyecektir — kurulum tamamlanana kadar kabul etmeyin; program klasörünü OneDrive'a koymayın; SmartScreen engelini "More info → Run anyway" ile aşın.
• VFD'den (değişken frekanslı sürücü) kaynaklanan parazit: kablolar üzerinde ferrit halkalar (özellikle motora giden çıkış kablolarında), sensör konektörlerinde sıkılmış kaplin somunları (ekran onlardan geçer — gevşek bir somun 50 Hz paraziti verir) ve dizüstü bilgisayarı pil gücüyle çalıştırın. VFD'nin kendisi yine de faydalıdır: rpm'i düzgün bir şekilde değiştirmek ve rezonanstan uzaklaşmak için pratik bir yoldur.
• F12 herhangi bir penceredeyken bir ekran görüntüsünü Documents\Bs1A\Screenshots klasörüne kaydeder: rapor ve destek soruları için kullanışlıdır. Desteğe bir rapor göndermek için F1 – About → Report a problem… kullanın (ekran görüntülerini ve tam günlüğü ekleyin).
• Yedek parçalar: takometre en kırılgan parçadır, bu yüzden bir yedek taşıyın; sensörler neredeyse yok edilemezdir; zayıf nokta kablolar ve konektörlerdir.

4 Titreşim Sensörlerinin Takılması

"Dengelenemeyen" makinelerin yarısı, sensörlerin doğru takılmasıyla iyileşir

Nereye ve nasıl takılır

• Kesinlikle radyal — dönüş eksenine dik; ölçüm ekseni mıknatısın içinden geçer. Asla makinenin uç yüzeyine değil: bu eksenel titreşimdir ve dengeleme "işe yaramaz." Gerçek bir vaka: bir parçalayıcı, sensörler uç yüzeydeyken iki kez "dengelenmedi"; üste taşındıklarında hemen 5 ve 7 mm/s ile sessizleşti. "Bazen her şey temellere dayanır."
• Yalnızca sağlam, katı bir parça üzerinde, yatağa mümkün olduğunca yakın — yatak desteği, gövde, sertleştirme kaburgalarının hemen yanı. Gevşek kapaklara değil, sac koruyucularına değil, contayla veya lastikle ayrılmış parçalara değil. Sinyal "pürüzlüyse", bir sinüs dalgasına benzemiyorsa veya genel titreşim 1× bileşeninden çok daha yüksekse, sensör kendi başına hareket eden bir parçanın üzerindedir — yerini değiştirin.
• Rijit şekilde monte edilmiş makinelerde (taban plakası, temel) dikey sertlik genellikle o kadar yüksektir ki sinyal "boğulur" — sensörü yatay olaraktakın: makine o yönde daha esnektir. Yumuşak/yaylı desteklerde üste takın. Sensör yönünü değiştirmek rezonanstan kaçınmanın geçerli bir yoludur, ama bundan sonra tüm prosedür yeniden başlar.
• Yalnızca mıknatıs üzerinden temas, tüm yüzeyi boyunca: sensörün kenarları gövdeye değmemelidir. Silindirik bir yüzeye düz bir mıknatıs koymayın — temas yalnızca tek bir nokta olur ve sensör sallanır. Mıknatısın altında bir M4 dişi vardır: elverişsiz noktalarda bir saplama veya adaptörle takın; alüminyum gövdelerde (mıknatıs tutmaz) etrafına dolanan uzun bir kablo bağı veya bir M4 cıvata kullanın.
• Yay elemanının üzerine değil dengeleme standının: yay deforme olur ve sinyali bozar. Sensör, desteğin hareketli parçasına, yatağa mümkün olduğunca yakın olarak takılır.
• Kablolar: sensörü asla kablosundan çekmeyin ve kabloları rotora dolanamayacak şekilde döşeyin (bir kitin ölmesinin en yaygın yolu budur). Konektörlerdeki "çan" bağlantı somunlarını sıkın: ekran onlardan geçer ve gevşek bir somun 50 Hz şebeke paraziti alır.
• Sensörler takılıyken kaynak yapmak izin verilir — sensörleri yerinde bırakın, ancak kaynak akımının elektronikten geçmemesi için makinenin/traktörün topraklamasını çıkarın.

Sensör ve kanalların hızlı kontrolü

1. Vibration Meter'ı açın ve sensörü elinizle sallayın: grafikte yaklaşık 30–100 mm/s genlikte bir sinüs dalgası görünmelidir. Sabit bir 0.0X mm/s gürültü tabanıdır: sensör, kablo veya konektör ölüdür.
2. Değiştirerek arızayı yerini bulun: sensörleri önce cihaz konektörlerinde, sonra makinede yer değiştirin. "Sıfır" sensörü takip ediyorsa sorun sensörde/kablodadır; kanalda kalıyorsa konektör veya cihaz kanalıdır.

5 Takometre ve Yansıtıcı İşaret

İşaret faz referansıdır: onu bozan her şey hesaplamayı bozar

İşaret

• Bir çevre üzerinde 10–20 mm genişliğinde işaret (yüksek hızda daha geniş: 14.000+ rpm'de takometre dar bir işareti kaçırır). Kitteki beyaz yansıtıcı bant en iyi sonucu verir.
• İşaretin çevresindeki arka plan mat ve koyu renkli olmalıdır. Parlak bir mili siyah bir markörle karartın veya mat bant ile kaplayın, aksi halde takometre parlamaları işaret olarak sayacaktır.
• Nereye yapıştırılır: göbeğe veya mile — tam olarak rotor hızında dönen bir parçaya. Kanada değil (aksi halde cihaz dört kanadın tümünü görür). Rotor bir dişli kutusunun arkasındaysa, işaret giriş miline değil, rotorun kendisine yapıştırılır.

Takometre

• Açma: ON → AUTO → LASER; işarete mesafe 10–500 mm (genellikle 20–50 cm); parlama varsa, ışını yüzeye yaklaşık 45° açıyla eğin.
• Hız okuması gerçek değerin 2–3 katı mı çıkıyor? Lazer "fazladan işaretler" görüyordur: parlak noktalar, cıvatalar, delikler, kaynaklar, yağ lekeleri. Tanı basittir: 8695 / 2856 ≈ 3, yani üç "işaret" var demektir. Parlak noktaları zımparalayın veya kapatın, açıyı ve mesafeyi değiştirin.
• Güneş ve parlak gün ışığı fotoseli kör eder — doğrudan güneş olmasa bile. Belirti: takometreye yaklaşırsınız (ışığı engellersiniz) ve çalışır; uzaklaşırsınız ve durur. Çözüm: elinizden gelen herhangi bir şekilde gölgeleyin — bir karton parçası, bir el, bir bez, bir şemsiye. "Basit bir karton parçasından daha iyi çalışan bir şey yok."
• "Saat 12 veya 6" numarası: traktörün hidroliğindeki alet yavaşça sarkıyorsa, ışını çevrenin en üst veya en alt noktasına doğrultun — sarktıkça lazer, fazı fark edilmeden kaydırmak yerine işareti görmeyi keser (ki bu bellidir).
• Hız okuması doğru olsa bile "takometre arızası" — takometre filtresi, hızı "dalgalanan" bir makine (kayış tahrikli, tarım makinesi) için çok katıdır. Standart çözüm: Tacho unevenness = 200 ayarlayın (eski sürümler) veya Tacho filter içinde F4 – Settings kısmındaki filtreyi gevşetin (yeni sürümler: Auto / Fine %1 … Rough ). Ama mümkünse, filtreyi gevşetmeden önce kararsızlığın nedenini giderin.
• ~45.000–60.000 rpm üzerinde bant çıkmaya başlar ve kendisi dengesizlik yaratır — bir Hall sensörüne geçin (cihaza bağlanır).
• Takometreyi makine olmadan kontrol etmek: şebeke gücüyle çalışan yanan bir akkor lambaya doğrultun: çalışan bir birim 50 Hz şebekede yaklaşık 6.000 rpm veya 60 Hz şebekede yaklaşık 7.200 rpm okur (filaman şebeke frekansının iki katında titreşir).

6 Dengelemeden Önce: Vibration Meter, Spektrum, Rezonans

Dengelemenin mümkün olup olmadığını belirleyen üç kontrol

Kontrol 1. Vibration Meter'da bir dakika: kararlılık

1. Vibration Meter'ı açın: F5 – Vibration Meter. Makineyi çalışma hızına getirin.
2. Bir dakika izleyin. Okumalar şunu tekrarlasağlamalıdır: genlik sapması –15 içinde, faz 10° içinde. Yeni sürümlerde değerlerin altındaki renkli bir çubuk yardımcı olur: yeşil KARARLI ölçüm yapabileceğiniz anlamına gelir, turuncu KARARSIZ yapamayacağınız anlamına gelir.
3. Okumalar bundan daha fazla "dalgalanıyorsa", dengelemek için henüz erkendir: neden rezonans, kararsız hız veya mekanik bir sorundur. Cihaz rastgele dalgalanmaları deneme ağırlığının etkisiyle karıştırır ve hesaplama anlamsız çıkar.
4. Okumalar kararsızsa ortalamayı artırabilirsiniz (Ortalamalar: varsayılan 32, kararsızlıkta 64–128), ama unutmayın: ortalama alma nedeni tedavi etmez, belirtiyi gizler.

Kontrol 2. Vo ve Vs karşılaştırması ve spektrum

V1o'yu V1s ile karşılaştırın (bkz. teori). 1× bileşeni genel titreşimin yalnızca küçük bir parçasıysa, Analyzer'ı açın (F7 – Charts, eski sürümde F8) ve spektruma bakın:

Kontrol 3. Rezonans

Rezonans, çalışma hızının yapının doğal frekansıyla çakışmasıdır. Rezonansta ve yakınında (hızın ±–30'u) dengeleme imkansızdır: okumalar sıçrar, faz döner ve cihaz rotorun "tüm çevresi boyunca" ağırlık istemeye devam eder.

• Belirtiler: titreşim, yalnızca 100–200 rpm'lik bir hız değişiminde birkaç kat değişir (5 mm/s, 15 mm/s olur); tepeden geçerken faz ~180° döner; yapı küçük şeylere (bir bez, bir destek) sert tepki verir.
• Yavaşlama (coastdown) grafiği onu bulmanın ana aracıdır: Vibration Meter → Run-down sekmesi → rotoru hıza getirin → F9 → tahriki kapatın ve serbestçe yavaşlamasına izin verin. Program genlik ve fazı hıza karşı çizer: rezonans = bir tepe artı bir faz dönüşü. Tepelerden uzak bir "platoda" dengeleyin.
• Çarpma testi rezonans üzerinden çalıştırılamayan makineler içindir: makine durduğunda, Çarpma testi sekmesini etkinleştirin (onay kutusu F4 – Settings → Experimentaliçinde), Start'a basın ve lastik bir çekiçle (veya ahşap bir blok üzerinden bir çekiçle — asla çıplak çelikle) vurun yanında sensöre değil, yanına. Spektrumdaki tepeler doğal frekanslardır; kullanışlı bir dönüşüm: 1 Hz = 60 rpm.
• Kademeli tarama: minimum hızdan başlayın ve 50–100 rpm'lik adımlarla yukarı çıkın, her adımı yarım dakika tutup 3–4 ölçüm alın — bir genlik ve faz tablosu tehlikeli bölgeleri ve dengelemenin güvenli olduğu "vadileri" gösterecektir.
• Rezonanstan nasıl kaçınılır: çalışma hızını değiştirin (bazen 200–300 rpm'lik bir kayma yeterlidir); sertliği değiştirin — sertleştirme kaburgaları, açı braketleri, bir destek (klasik bir vaka: bir fan 9 gün boyunca dengelenmedi; fan gövdesi bir krikoyla desteklendi ve hemen dengelendi); sensörlerin ölçüm yönünü değiştirin. Herhangi bir değişiklikten sonra prosedürü yeniden başlatın.

Hangi hızda dengelenmeli

• Çalışma hızında — makinenin gerçekten çalıştığı hız. "Teoride rijit bir rotor düşük hızda dengelenebilir, ama teoride teori ile pratik arasında fark yoktur, pratikte ise vardır": sonucu her zaman çalışma hızında doğrulayın.
• Hızı "en çok sarsıldığı yerden" seçmeyin — en çok rezonansta sarsılır ve dengeleyemeyeceğiniz yer tam olarak orasıdır.
• Titreşim 30–50 mm/s üzerinde mi? İki aşamada dengeleyin: önce minimum hızda (500–900 rpm) kaba bir geçiş, sonra tüm prosedürü çalışma hızında tekrar. Çok şiddetli titreşimde gövde "jöle gibi deforme olur" ve etki katsayıları kayar.
• Makinenin üç hız ayarı varsa en düşükten başlayın — en yüksekte sensörler aşırı yüklenebilir.

7 Dengeleme: Düzlemler, Deneme Ağırlığı, Koşular

Tam prosedür — modu seçmekten düzeltme ağırlıklarını takmaya kadar

Bir düzlem mi, iki düzlem mi

• L/D < 0.5 — one plane (Nikolai temkinli davranır ve sınır olarak 1/3'ü kullanır). Bir disk, kasnak veya dar bir pervane "gözleme" gibi davranır: tek bir kütle yeterlidir.
• L/D ≥ 0,5 — iki düzlem. Uzun bir rotorda uçlar zıt yönlerde çekebilir (çift dengesizlik) — tek bir kütle bunu düzeltemez.
• 2.800–3.000+ rpm'de çalışıyorsa veya G 2,5 ya da daha ince bir derece gerektiriyorsa, dar bir rotorda bile iki düzlem kullanın.
• Sahada dikkat edilecek bir işaret: bir düzlemde dengelediniz ve ikinci yatak desteğindeki titreşim yüksek kaldı — ikiye geçin.
• Maliyet: bir düzlem 3 koşu alır (Run 0 → Run 1 → trim koşusu), iki düzlem 4 alır (Run 2 eklenir).
• Dengelemeden sonra bir ipucu: her iki düzlemdeki ağırlık açıları çakışıyorsa dengesizlik statikti; ağırlıklar farklı düzlemlerde 0° ve 180°'de sona erdiyse çift dengesizlik baskındı.

Deneme ağırlığı: kütle ve konum

• Kaba kütle tahmini — rotor kütlesinin %0,5–2'si. Tek bir kabul kriteri vardır: deneme koşusundan sonra 1× genliği şu kadar değişmelidir 20–30% veya faz şu kadar 20-30° ("dalgalanan" okumalarda — veya daha fazla, ama en fazla iki kat). Değişim daha küçükse ağırlığı 1,5–2 kat artırın ve koşuyu tekrarlayın. Program çok zayıf bir tepkiyi kendisi reddeder: Deneme ağırlığı çok küçük.
• Çok ağır bir ağırlık da zararlıdır — sistemi doğrusal olmamaya iter ve tehlikelidir. Somut bir örnek: titreşimi 1 mm/s altında olan bir kırıcıda müşteri 3–4 kg kaynak yaptı — titreşim keskin bir şekilde kötüleşti; 1 kg ideal çıktı. Rotor dengeye ne kadar yakınsa, her grama o kadar duyarlıdır.
• Nereye konur: uygun olan herhangi bir yere. O nokta, kendi düzlemi için açısal sıfır olur. İki düzlemde ağırlıkların aynı hizada olması gerekmez. Noktayı tebeşir veya markörle işaretleyin — bir dizi koşudan sonra izini kaybetmek kolaydır.
• Deneme ağırlığı taşınır, eklenmez: sonra Run 1 düzlem 1'den çıkarılır ve Run 2için düzlem 2'ye taşınır. İki deneme ağırlığını aynı anda takmayın — cihaz düzlemleri ayıramaz. Ve düzeltme ağırlıklarını takmadan önce deneme ağırlığını mutlaka çıkarın — insanlar bunu sürekli unutur. Çıkarılamıyorsa (kaynaklanmışsa) — Leave on rotor işaretleyin ve hesaplama bunu dikkate alacaktır.
• Deneme ağırlığını tartın ve kütlesini tam olarak girin — doğru olması gereken az sayıdaki değerden biridir. Takma yarıçapı yaklaşık olarak girilebilir (aşağıya bakın).

Programdaki prosedür (Modern form; adımlar Classic'te de aynıdır)

1. Hazırlık. Sekme F2 – Single-plane veya F3 – Two-plane → F6 – Balancing (eski sürümde F7). İlk koşudan önce düzlem sayısını seçin, deneme ağırlığı kütlesini girin (Kütle, g) ve yarıçap (Radius, mm) her düzlem için; birim göstergesini kontrol edin: turuncu bir "%" değil, "g" göstermelidir.
2. Run 0 — başlangıç ölçümü. Rotoru çalışma hızına getirin, kararlı bir takometre sinyali bekleyin ve F7 Run'a basın. Kart genliği, fazı ve hızı kaydeder. Makineyi durdurun.
3. Run 1 — düzlem 1'de deneme ağırlığı. Tartılmış deneme ağırlığını takın (konumu = düzlem 1'in 0°'si), makineyi aynı hızda çalıştırın, F7 Run'a basın. Tepkiyi kontrol edin (–30). Durdurun, ağırlığı çıkarın (eğer Leave on rotor işaretli değilse).
4. Run 2 — düzlem 2'de deneme ağırlığı (yalnızca iki düzlemde). Öncekiyle aynı: düzlem 2'de ağırlık, koşu, ölçüm, çıkarma.
5. Hesaplama otomatik olarak gerçekleşir son deneme koşusundan sonra: düzlem sütunları kütleyi (g) ve açıyı (°) gösterir, ayrıca işlemi — kütle ekleme veya çıkarma. Açın: Show Polar — polar diyagram ağırlığın konumunu ve dönüş yönü için bir ok gösterir.
6. Düzeltme ağırlıklarını takın — aşağıdaki "yarım kural"ı izleyerek, açıyı o düzlemin deneme ağırlığı konumundan dönüş yönünde, aynı yarıçapta ölçerek.
7. Run T — trim koşusu. Makineyi başlatın ve F7 Run'a basın. Program kalan titreşimi ve dengesizliği gösterir ve bunları toleransla karşılaştırır (yeşil — tolerans içinde, kırmızı — değil). Ardından trim yinelemeleri gelir (bölüm "Trim Koşuları ve Sonucun Değerlendirilmesi").

F5 Back düğmesi son adımı geri alır; Menu → New Rotor tam bir sıfırlamadır (otomatik kaydedilen oturumu da siler!). Programın kendiliğinden yakaladığı hatalar: deneme ağırlığı çok küçük, okumalar değişmedi ("ağırlığı gerçekten taktınız mı?"), sensör aşırı yüklenmesi (kırpılma), koşular arasında kararsız hız.

Açıyı ölçmek — hataların en sık yapıldığı yer

8 Düzeltme Ağırlıkları: Ne Kullanılır ve Nasıl Takılır

Kaynak, cıvatalar, kelepçeler — ve kaynağın kendisi ne kadar ağırlık katar

Kaynak — ana yöntem

• Önce puntalama, sonda tam kaynak. Ağırlığı en az 3–4 noktadan, 1 cm veya daha uzun kaynaklarla puntalayın — trim koşuları için bu yeterlidir. Yalnızca sonuç doğrulandıktan sonra tam kaynak yapın ve ardından bir trim koşusu daha yapın: kaynak kütle ekler.
• Bir kaynak 30–100 g ağırlığındadır, cömert kaynakla 300–400 g'a kadar. Kullanışlı bir hile: son adımda "kaynağı hesaba katmak için" hesaplanandan 50–100 g daha az takın ve tam kaynaktan sonra gerekirse bir taşlama makinesiyle biraz taşlayın veya karşı tarafa küçük bir karşı ağırlık ekleyin.
• Malzeme: yumuşak, düşük karbonlu çelik (yüksek karbonlu çelik darbeler altında çatlar) ve darbe yüklerine uygun elektrotlar. Yanınızda bulundurmak faydalı: 20×20 mm kare çubuk, geniş gövdeli (çamurluk) rondelalar (~100 g'a kadar), büyük somunlar. 2 kg'a kadar tartabilen bir tartı getirin: bir parçalayıcı için ağırlıklar bir kilogramı geçebilir.
• Üzerinden bir şey geçiyorsa (bir kayış, bir makara) ağırlıklar dış çapı aşmamalıdır.

Kaynaksız

• Bıçak montaj cıvataları üzerinde rondelalar (biçerdöverler) — hiç kaynak yok; fan pervanesinin arka plakasındaki alüminyum perçinler üzerinde rondelalar.
• Bir şaft üzerinde boru kelepçeleri + dişli sabitleyici; kanatlar üzerinde klipsler — yalnızca dişli yay çeliği (sıradan olanlar fırlar).
• Yapışkanlı otomotiv jant ağırlıkları — yalnızca iç jantın yüzeyinde (merkezkaç kuvveti onları koparmak yerine bastırır) ve üzerlerine bant sarın. Küçük parçalarda ısıyla büzülen tüp ve takviyeli (fiberli) bant işe yarar.
• Mıknatısları ağırlık olarak kullanmayın — çalışma hızında kesin olarak fırlarlar.

Miktar hakkında sağduyu

• Eski ve fabrika ağırlıklarını çıkarmayın — cihaz bunları otomatik olarak hesaba katar (zaten başlangıç vektörüne "dahildirler"). Bunları yalnızca yenilerine fiziksel olarak yer kalmadığında çıkarın.
• Rotorun "kirpi gibi dikenli" hale gelmesi sorun değildir — önemli olan titreşimin gitmesidir. Yeni bir ağırlık eklemek, eski birini taşımaktan daha kolaydır.
• Büyük bir makinede küçük bir hesaplanmış kütle göz ardı edilebilir: "yapışmış bir dal 10 g'dır." Ağır rotorlarda ~50 g altındaki ağırlıklar anlamsızdır.

9 Trim Koşuları ve Sonucun Değerlendirilmesi

Trim koşuları, ne zaman durulur ve neyin "iyi" sayıldığı

İnce ayar (trim yinelemeleri)

• Trim koşusundan sonra, yeni deneme koşularına gerek yoktur — etki katsayıları zaten bilinmektedir. Program ek bir ağırlık hesaplar; onu takın ("yarım kural"ı izleyerek) mevcut ağırlıkları çıkarmadan, ve trim koşusunu tekrarlayın. Genellikle 2–3 yineleme yeterlidir.
• Eğilimi izleyin. Titreşim biraz da olsa düşmeye devam ediyorsa — devam edin. Yükseldiyse — durun: ağırlık eklemeye devam etmeyin, nedeni arayın (açı mı? mekanik mi? rezonans mı?). Her koşuyu günlükteki Run 0 ile karşılaştırmak yardımcı olur: bazen en iyi sonuç ara bir adımdaydı — o ağırlık düzenine geri dönebilirsiniz.
• Trim aşaması doğası gereği sonsuzdur — cihaz her zaman bir küçük ağırlık daha önerecektir. Ne zaman duracağınıza toleransa göre siz karar verirsiniz. Sıfıra yaklaştıkça hesaplanan kütle ve açı daha çok "dalgalanır" — sıfıra yakınken yalnızca gürültü kalır; düşük titreşimde ölçüm sapması uyarısı normaldir, bir arıza değildir.
• Sağlıklı bir makine 4–5 koşuda dengelenir. İlk denemede "sıfırı" yakalamak yalnızca laboratuvar standlarında olur. Ama zaten sonuçsuz birçok koşu yaptıysanız — bu bir tanıdır: mekanik bir neden arayın.
• Tekrarlanabilirlik kontrolü: ağırlıkları çıkarın — titreşim başlangıç seviyesine dönmelidir. Dönmediyse — makinenin içinde bir şey kayıyordur (içeride kum, gevşek çekiçler, yuvasında dönen bir yatak); tekrarlanabilirlik yoktur.

Üç farklı "tolerans" — bunları karıştırmayın

Yaklaşık genel titreşim bölgeleri

Yatak gövdelerinde geniş bantlı titreşim, mm/s RMS (tarihsel ISO 10816-3 sınıflandırması; bir gösterge, bir hüküm değil — destek türü sınırı değiştirir):

Nikolai'nin saha kuralları: ~5 mm/s altındaki her değer iyi bir sonuçtur; yumuşak destekli tarım makineleri için ~7'ye kadar kabul edilebilir; 2 mm/s altında — “bozuk para kenarında durur” (bu arada, sonucu müşteriye göstermenin en iyi yolu budur — ve en iyi içerik: “sallanma → ağırlıklar → sessizlik → bozuk para”). Hafif bir çerçeve üzerindeki ağır bir rotor için bunu 1 mm/s altına indirin. Fanların kendi ayrı standardı vardır, ISO 14694.

Programdaki ISO 1940 toleransı

1. Dengeleme penceresinde, tıklayın ISO 1940… (eski sürümlerde — Hesapla).
2. Rotor kütlesini (kg) ve çalışma hızını girin; sınıfı seçin: G 6.3 — fanlar, pervaneler, kardan milleri, tarım rotorları (genel endüstri tercihi); G 2.5 — yüksek hızlı ve hassas makineler; G 16 — kaba tarım üniteleri ve kırıcılar. Ölçek hissi: 3.000 rpm'de 80 kg'lık bir rotor — G 6.3 ≈ 800 g·mm, G 16 ≈ 2.000 g·mm (düzlem başına).
3. “OK”a tıklayın — tolerans şuraya girilir: Hoşgörü alanı; iki düzlemde, her düzlem yarısını alır. Deneme koşusundan sonra program PASS/FAIL gösterir.

• Artık 1×, belirlenen toleransın altındadır (programda — yeşil alan / PASS)
• Okumalar koşudan koşuya tekrarlanır (genlik ve faz)
• Genel titreşim V_Σ standardı veya kararlaştırılan sınırı karşılar
• Ağırlıklar tamamen kaynaklanmış/sabitlenmiş ve son kaynaktan sonra bir deneme koşusu daha yapılmıştır
• Spektrumda onarım gerektiren başka arızalar baskın değildir
• Deneme ağırlığının konumu rotor üzerinde işaretlenir (yeniden dengeleme için yararlıdır), rapor kaydedilir

10 Yeniden Dengeleme, Arşiv ve Raporlar

İkinci sefer, aynı rotor tek bir ölçümle dengelenir

Kaydedilmiş etki katsayıları

Etki katsayıları — belirli bir makinenin “karakteri” — otomatik olarak arşive kaydedilir: Balanset yazılımı her dengeleme işiyle birlikte. Aynı rotorun (veya aynı tipteki bir rotorun) yeniden dengelenmesi deneme koşusu gerektirmez:

1. Arşivi açın: F8 – Reports (eski sürümde F6), kayıt satırında onay işareti ile seçin Coeff sütunu ve basın F5 – Katsayıları uygula (F5 olmalı — “OK” düğmesi katsayıları yüklemez!). Ya da dengeleme formundan: Menu → Load Coefficients.
2. Yalnızca yapın Run 0 — düzeltme anında hesaplanır.
3. Ağırlıkları takın ve bir deneme koşusu yapın. Açı, orijinal dengelemenin deneme ağırlığı konumundan ölçülür — bu yüzden onu rotor üzerine kalıcı olarak işaretlemelisiniz.

Arşiv ve raporlar

• Her dengeleme işi otomatik olarak arşive yazılır (pencereyi kapatırken rotor adı sorulacaktır). Arşiv şurada bulunur: Documents\BalSoft\Bs1A ve güncellemelerden etkilenmez; başka bir bilgisayara taşımak için bu klasörü kopyalamanız yeterlidir.
• Rapor: şu Rapor dengeleme penceresindeki düğme veya arşivden (F9 – Report). Dışa aktarma — PDF, HTML, RTF; ReportTpl klasöründeki şablonlar şirketiniz için markalanabilir.
• Vibration Meter ve yavaşlama grafiği raporları — şuradan: Rapor ilgili Vibration Meter sekmelerindeki düğme: bir “önce/sonra” arıza raporuna eklemek için kullanışlıdır.

11 Sorun Giderme: Problemler ve Çözümler

Belirti → ne kontrol edilir. Arama, bu bölümdeki tüm tabloları filtreler

Dengeleme yakınsamıyor

Takometre ve RPM

Sensörler ve kanallar

Yazılım ve iletişim

Program mesajları

12 Tipik Makineler: Özellikler ve Tuzaklar

~1000 makine ile edinilen pratik deneyimden: her tipte neyin kontrol edileceği ve neyin bekleneceği

13 Referans

Kısayol tuşları, mini sözlük, yararlı program işlevleri

Ana pencere kısayol tuşları

Dengeleme pencerelerinde: F7 — mevcut adımı çalıştır, F5 — bir adım geri, F10/Esc — kapat. Vibration Meter ve Analyzer içinde: F9 — Measure/Stop/Live.

İnsanların sıkça gözden kaçırdığı program işlevleri

• Run-down (yavaşlama grafiği) ve Çarpma testi — rezonansları bulma (bölüm 6).
• First trial weight estimate — Run 0'dan ilk deneme ağırlığının kütlesi ve tarafına ilişkin bir tahmin.
• Fixed positions / Circular groove / Drill — ağırlıkları kanatlara yerleştirme, bir oluğa üç ağırlık, delme ile dengeleme (bölüm 8).
• Manuel Giriş — genlik ve fazın manuel girişi (başka bir cihazdan veya eski bir oturumdan veri aktarımı).
• Düzeltme düzlemlerini değiştir — hesaplanan düzlemlere yerleştirilemiyorlarsa ağırlıkların başka düzlemlere yeniden hesaplanması.
• Mirror polar grafik üzerinde — makinenin “diğer tarafından” görünüm.
• Hesaplayıcılar: ISO 1940 toleransı, deneme kütlesi; markalanabilir şablonlarla raporlar; sınırsız arşiv; program istediğiniz kadar bilgisayara kurulabilir — lisans yok, abonelik yok.

Mini sözlük

15 Sırada Ne Var

Balanset-1A dokümantasyonunun ve araçlarının geri kalanı

• Balanset-1A kiti — kutuda ne var, fiyat ve teslimat.
• Kullanım kılavuzu — bu kılavuzun dayandığı resmi yazılım kılavuzu.
• Windows için dengeleme yazılımı — titreşim ölçer, tek ve iki düzlemli dengeleme, spektrumlar, raporlar.
• Dengeleme teorisi — statik ve çift dengesizlik, G sınıfları, sayıların arkasındaki formüller.
• Artık dengesizlik hesaplayıcısı ve titreşim hızı sınırları — ISO 1940-1 ve ISO 10816/20816 tek ekranda.
• Hızlı yanıtlar ve tam bilgi bankası — desteğin en sık aldığı sorular.
• Dengeleme titreşimi azaltmadığında — hizalama hatası, gevşeklik, rezonans ve yatak arızaları.
• Teknik forum ve doğrudan destek — spektrumlarınızı ve fotoğraflarınızı gönderin ve yanıt alın.